Hướng dẫn sử dụng máy phun sơn chống cháy

Hướng dẫn sử dụng máy phun sơn chống cháy

Thi công sơn chống cháy kết cấu thép không giống như việc sơn trang trí thông thường. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là đẹp, mà là đạt đủ độ dày màng sơn (DFT) để vượt qua các tiêu chuẩn khắt khe PCCC.

Sơn chống cháy có đặc thù là hàm lượng chất rắn cực cao, siêu đặc và chứa các hạt vật liệu trương nở. Nếu người thợ mang thói quen sử dụng máy phun sơn nước sang để áp dụng cho sơn chống cháy, có thể gây ra 2 hậu quả:

Nhẹ thì tắc béc, sụt áp;
Nặng thì vỡ bánh răng hộp số hoặc chết cứng củ bơm.

Tại bài viết này, đội ngũ kỹ thuật của Tân Toàn Thắng sẽ hướng dẫn chi tiết quy trình sử dụng và vận hành máy phun sơn chống cháy để thi công sơn chống cháy an toàn, hiệu quả và tiết kiệm vật tư nhất.

1. Hiểu rõ đặc tính của sơn chống cháy và yêu cầu kỹ thuật của máy phun

Để làm chủ được thiết bị, trước tiên Quý khách cần phải hiểu về vật liệu mà chiếc máy sẽ phải bơm.

Bản chất vật liệu sơn trương nở

Sơn trương nở bảo vệ kết cấu thép bằng cách phồng lên gấp 50 lần độ dày ban đầu khi tiếp xúc với nhiệt độ cao (trên 200°C), tạo ra một lớp than xốp cách nhiệt. Để làm được điều này, sơn chứa hàm lượng chất rắn cực cao, dao động từ 70% đến 100%.

Ngoài ra, trong thành phần sơn còn chứa các phụ gia chống cháy (như Polyphosphate, Melamine, Pentaerythritol) và đôi khi là các sợi thủy tinh (Glass flakes) để gia cường màng than. Chính những chất độn thô và kết cấu siêu đặc này mà những máy phun sơn có bơm yếu sẽ không thể phun được sơn chống cháy.

Vì sao máy phun sơn nước dân dụng không thể phun được sơn chống cháy?

Đây là vấn đề mà rất nhiều khách hàng thắc mắc và mắc sai lầm. Khi mang dòng máy Piston nhỏ (công suất dưới 2500W, thiết kế cho sơn nước) đi ép phun sơn chống cháy, máy sẽ:

Không hút được vật liệu: Lực hút chân không quá yếu, Piston đi lên nhưng vật liệu đặc không kịp chui vào buồng bơm, tạo ra khoảng trống khí khiến máy chạy giật cục, gầm rú nhưng không lên áp.
Tắc nghẽn cơ học: Các sợi và hạt độn trong sơn chống cháy nhanh chóng làm nghẹt các van bi nhỏ và hệ thống lưới lọc của máy dân dụng.
Cháy motor & Vỡ hộp số: Để ép sơn đặc qua lỗ béc nhỏ, motor phải hoạt động quá công suất thiết kế trong thời gian dài, sinh nhiệt làm cháy cuộn cảm hoặc gãy vỡ bánh răng truyền động.

Cấu hình kỹ thuật tối thiểu để thi công sơn chống cháy

Để dự án diễn ra trơn tru, Quý khách bắt buộc phải sử dụng hệ thống máy phun áp lực cao hạng nặng:

Công nghệ bơm: Sử dụng Bơm Piston Thủy Lực (như máy 3095) hoặc Bơm Khí Nén (như TIE 45.1, TIE 80.1). Hành trình piston của các dòng này dài và chậm, tạo lực hút chân không cực khỏe.
Lưu lượng: Tối thiểu từ 6.0 Lít/phút trở lên.
Áp lực làm việc: Có khả năng duy trì ổn định ở mức 3000 PSI – 4500 PSI (210 – 310 Bar) khi đang bóp cò súng.
Đường kính van hút: Cổng nạp phải có kích thước lớn, van bi bằng thép không gỉ hoặc gốm sứ Tungsten để chống mài mòn.

2. Chuẩn bị trước khi thi công

Quy tắc không màng lọc

Đây là quy tắc quan trọng nhưng cũng dễ quên nhất. Màng lọc sinh ra để lọc cặn bẩn của sơn lỏng. Nhưng với sơn chống cháy, màng lọc chính là vật cản.

Dùng cờ lê tháo bỏ hoàn toàn lõi lọc nằm bên trong báng súng phun.
Tháo cụm lõi lọc tại thân máy. Lắp lại rỗng vỏ bầu lọc để dòng chảy được thông suốt.
Chỉ giữ lại: Rọ lọc rác thô có mắt lưới lớn ở đầu vòi hút để ngăn nilon, băng keo, đá sỏi từ thùng sơn lọt vào buồng bơm.

Lựa chọn béc phun và súng phun

Súng phun: Sử dụng súng phun tia thẳng hoặc súng thiết kế đường ống vật liệu lớn, không có lò xo cản trở bên trong ống dẫn sơn.
Béc phun: Lỗ béc (Orifice) là yếu tố quyết định màng sơn. Quý khách nên sử dụng các mã béc có đuôi lớn:
- Đối với sơn chống cháy gốc nước/dung môi hệ mỏng: 523, 525, 527.
- Đối với sơn Epoxy chống cháy hệ dày (High-build): 531, 535, 631, 635, hoặc thậm chí 443 tùy khuyến cáo của hãng sơn.
Lưu ý: Chọn béc có đuôi RAC X (màu xanh/nâu của Graco) hoặc các dòng béc chuyên dụng chịu mài mòn cao. Khi phun sơn chống cháy, béc sẽ nhanh mòn, Quý khách nên chuẩn bị sẵn béc sơ cua.

Nếu chưa có kinh nghiệm chọn béc phun, Quý khách xem thêm hướng dẫn cách chọn béc phun sơn !

Tối ưu hóa hệ thống dây dẫn

Không nên dùng dây dẫn sơn kích thước 1/4 inch (6.4mm) cho sơn chống cháy. Ma sát bên trong thành ống nhỏ sẽ triệt tiêu toàn bộ áp lực của máy.

Dây dẫn chính: Sử dụng ống dây chịu áp lực cao có đường kính tối thiểu 3/8 inch (9.5mm) hoặc 1/2 inch (12.7mm).
Dây roi: Để người thợ không bị mỏi cổ tay khi cầm súng, hãy nối thêm một đoạn dây roi dài khoảng 1.5m – 2m có kích thước 1/4 inch hoặc 3/8 inch linh hoạt hơn ở ngay sát báng súng.
Chiều dài dây: Cố gắng để máy ở gần khu vực thi công nhất có thể. Chiều dài dây lý tưởng không nên vượt quá 30m – 45m trừ khi Quý khách đang dùng các dòng máy khí nén khổng lồ như TIE 80.1.

3. Quy trình chuẩn 6 bước vận hành máy phun sơn chống cháy

Bước 1: Khuấy trộn vật liệu

Sơn chống cháy khi để lưu kho sẽ bị phân lớp. Phần chất rắn nặng sẽ đóng thành một tảng cứng ở đáy thùng. Vậy nên trước khi đưa vào máy phun, Quý khách cần khuấy trộn vật liệu.

Sử dụng máy khuấy điện/khí nén công suất lớn, kết hợp cánh khuấy dạng đĩa xoắn.
Đưa cánh khuấy chìm hẳn xuống đáy thùng rồi mới bật máy. Đánh tơi cặn từ đáy lên trên trong thời gian tối thiểu 3 đến 5 phút cho đến khi vật liệu đạt trạng thái đồng nhất.
Lưu ý: Không nhấc cánh khuấy lên xuống quá mặt sơn khi đang quay. Việc này sẽ cuốn không khí vào trong hỗn hợp sơn, tạo ra hàng triệu bọt khí li ti. Khi phun lên bề mặt thép, các bọt khí này sẽ vỡ ra, để lại hiện tượng “rỗ khí” làm hỏng màng sơn bảo vệ.
Pha dung môi (Thinner/Xylene/Nước): Chỉ pha tối đa 3% – 5% theo đúng tài liệu kỹ thuật (TDS) của hãng sơn. Pha quá loãng sẽ làm sơn bị chảy xệ trên mặt phẳng đứng.

Bước 2: Xả E (Prime) và mồi trơn hệ thống bằng dung môi chuyên dụng

Khởi động máy. Cắm vòi hút vào một thùng chứa dung môi sạch (loại dung môi tương thích với sơn chuẩn bị phun).
Gạt van xả áp sang chế độ Prime (Tuần hoàn/Xả E).
Cho máy hút dung môi chạy qua đường xả hồi trong 2 phút. Lớp dung môi này có tác dụng đuổi sạch không khí trong bơm, đồng thời tạo một lớp “áo bôi trơn” siêu mỏng bên trong xy-lanh và thành ống dây, giúp khối sơn đặc phía sau di chuyển mượt mà hơn, giảm ma sát.

Bước 3: Nạp sơn chống cháy và thiết lập áp suất.

Nhấc nhanh vòi hút từ thùng dung môi sang thùng sơn chống cháy (đã khuấy kỹ).
Vẫn để máy ở chế độ Prime. Quan sát ống xả hồi, khi thấy vật liệu đặc, màu đồng nhất trào ra (không còn lẫn dung môi loãng hay bọt khí) thì dừng máy.
Gạt van chuyển sang chế độ Spray (Phun).
Vặn núm điều chỉnh áp suất từ từ lên mức 3000 PSI. Hướng súng phun vào một tấm bìa carton và bóp cò dứt khoát. Nếu thấy 2 bên mép vệt sơn có đường vạch đậm (hiện tượng Tails), hãy tiếp tục vặn tăng áp suất lên 3500 PSI hoặc 4000 PSI cho đến khi dải sơn tơi xốp, mịn đều và mép sơn mờ dần.

Bước 4: Kỹ thuật đi súng cho màng sơn dày

Khoảng cách và Góc độ: Luôn giữ súng vuông góc (90 độ) với bề mặt kết cấu thép, cách bề mặt khoảng 35 cm đến 45 cm. Nếu để chéo súng, màng sơn sẽ dày ở một bên và mỏng ở bên kia.
Tốc độ di chuyển: Đi tay với tốc độ chậm và đều đặn hơn so với sơn nước. Sơn chống cháy cần được “đắp” lên bề mặt một lớp dày.
Kỹ thuật chồng mép (50% Overlap): Lượt đi súng sau phải đè lên đúng 50% diện tích của vệt súng trước đó để đảm bảo độ dày đồng nhất.
Đối với các dầm chữ H, chữ I, luôn ưu tiên phun các cạnh, góc khuất và mép bích trước, sau đó mới phun phủ toàn bộ bề mặt phẳng.

Bước 5: Kiểm soát độ dày màng sơn ướt (WFT) và màng khô (DFT)

Đây là bước quyết định việc nghiệm thu. Quý khách không nên đợi sơn khô rồi mới đo, vì sửa chữa lúc đó rất tốn kém.

Ngay sau khi hoàn thành một cấu kiện (sơn vẫn còn ướt), thợ giám sát phải dùng Thước răng lược (WFT Comb Gauge) ấn vuông góc vào lớp sơn.
Công thức suy luận: Độ dày màng khô (DFT) = Độ dày màng ướt (WFT) x % Thể tích chất rắn (Volume Solid).
Ví dụ: Sơn có Volume Solid là 70%. Yêu cầu nghiệm thu là màng sơn khô (DFT) đạt 1000 Micron. Vậy khi thi công, Quý khách phải phun sao cho thước đo màng ướt (WFT) hiển thị ở mức: 1000 / 0.7 = ~ 1428 Micron. (Phải cộng thêm 10 – 15% hao hụt do bay hơi dung môi và bề mặt nhám).

Bước 6: Xử lý sơn thừa và ngắt máy tạm thời

Nếu thợ nghỉ giải lao ngắn (dưới 15 phút), hãy thả vòi hút chìm sâu vào thùng sơn để ngăn không khí lọt vào, và dùng giẻ tẩm dung môi bọc kín đầu béc phun (để sơn không bị khô cứng lấp lỗ béc).
Nếu thời gian nghỉ dài hơn Thời gian sống của sơn (Pot life), bắt buộc phải tiến hành quy trình súc rửa máy khẩn cấp.

4. Những lưu ý quan trọng khi phun sơn chống cháy

Nhiệt độ và Điểm sương

Tuyệt đối không thi công sơn chống cháy khi trời sắp mưa hoặc độ ẩm không khí vượt quá 85%. Nhiệt độ bề mặt kết cấu thép bắt buộc phải cao hơn Điểm sương (Dew point) ít nhất 3°C. Nếu không, hơi nước ngưng tụ siêu vi trên mặt thép sẽ làm màng sơn bị phồng rộp và bong tróc mảng lớn sau khi khô.

Thời gian sống của vật liệu (Pot life) – Đối với Epoxy 2 thành phần

Nếu thi công sơn chống cháy gốc Epoxy 2 thành phần, đồng hồ đếm ngược sẽ bắt đầu ngay khi Quý khách trộn Part A và Part B. Pot life thường chỉ từ 45 phút đến 90 phút. Tuyệt đối không pha trộn lượng sơn lớn hơn khả năng phun của máy trong khoảng thời gian này. Sơn chết trong đường ống đồng nghĩa với việc vứt bỏ toàn bộ dây và súng.

An toàn lao động đặc biệt

Áp suất tĩnh của máy khi phun sơn chống cháy lên tới 4000 – 5000 PSI. Một tia sơn vô tình bắn vào tay ở cự ly gần có thể xuyên thủng da thịt, bơm hóa chất thẳng vào mạch máu có nguy cơ hoại tử phải cắt bỏ chi. Tuyệt đối khóa chốt an toàn trên súng mỗi khi ngừng bóp cò.

5. Khắc phục nhanh các sự cố khi đang thi công

Bơm chạy nhưng không lên áp

Nguyên nhân: Lỗi kinh điển nhất. Vật liệu quá đặc, máy hút không kịp, tạo ra bọt khí khổng lồ trong củ bơm. Piston chạy lên xuống nhưng không nén được chất lỏng.
Xử lý khẩn cấp: Giảm áp lực máy xuống 0. Rút vòi hút lên, vuốt dọc từ trên xuống dưới để đẩy không khí ra. Thêm 3-5% dung môi vào thùng sơn và khuấy lại cho loãng ra một chút. Gạt van sang Prime để xả bọt khí ra khỏi buồng bơm cho đến khi sơn chảy đều đặn trở lại.

Máy bị nghẹt, tắc béc liên tục

Nguyên nhân: Không tháo lưới lọc, hoặc cặn sơn/rác dưới đáy thùng lọt vào. Hoặc do béc phun quá nhỏ.
Xử lý: Xoay ngược béc phun 180 độ (chiều mũi tên quay về người bóp cò), hướng súng vào mép thùng chứa, bóp cò dứt khoát 1 lần để áp lực bắn cục rác văng ra. Xoay béc lại vị trí cũ. Nếu vẫn tắc, tháo cùm súng kiểm tra xem bạn đã thực sự tháo lõi lọc ở báng súng chưa.

Màng sơn bị chảy xệ trên mặt đứng

Nguyên nhân: Pha dung môi quá nhiều, béc phun quá to lưu lượng lớn, hoặc khoảng cách đi súng quá gần bề mặt.
Xử lý: Lùi khoảng cách súng ra 40 – 45cm. Đi tay nhanh hơn. Thay béc có lỗ nhỏ hơn một cỡ (ví dụ từ 535 xuống 531). Chuyển sang phương pháp phun nhiều lớp mỏng thay vì cố ép 1 lớp thật dày.

6. Quy trình vệ sinh chuẩn bảo vệ củ bơm

Như đã nhấn mạnh, sơn chống cháy khô cực kỳ nhanh và bám rất chắc. Quy trình vệ sinh máy sau ca làm việc không phải là việc dọn dẹp, mà là thao tác bảo vệ tài sản.

Xả kiệt và súc rửa bằng dung môi mạnh

Thu hồi sơn: Giảm áp lực, nhấc vòi hút ra khỏi thùng sơn chống cháy. Gạt van sang Prime để máy xả kiệt lượng sơn trong ống hút vào thùng cũ.
Rửa thô: Cắm vòi hút vào một thùng chứa dung môi rửa (Thinner/Xylene). Cho máy chạy Prime để tống sạch sơn thừa trong củ bơm ra ngoài thùng rác. Nước đầu này sẽ rất đục.
Súc xả đường ống dây: Gạt van sang chế độ Spray. Tháo béc phun và mỏ vịt ra ngâm riêng trong lon dung môi. Bóp cò súng phun thẳng lượng sơn còn tồn trong đoạn dây 15m – 30m vào thùng sơn cũ để thu hồi. Khi thấy dung môi bắt đầu phọt ra, chuyển hướng súng bắn dung môi bẩn vào thùng rác.
Rửa tinh (Tuần hoàn kín): Chuẩn bị một xô dung môi sạch tinh mới. Bóp cò súng chĩa vào xô dung môi, tạo thành một vòng tuần hoàn khép kín. Bóp nhả cò liên tục để tạo ra áp lực đập (Surging), giúp đánh bật các mảng cặn bám cứng đầu tại van bi và đế bi. Thực hiện đến khi dung môi trong vắt.

Bảo quản chống rỉ sét

Sau khi vệ sinh xong bằng dung môi mạnh, bộ gioăng phớt bằng da/Teflon sẽ bị khô.

Hãy pha một lượng nhỏ dầu bôi trơn chuyên dụng hoặc nhớt loãng sạch.
Cho máy hút một lượng nhỏ dầu này đọng lại trong buồng bơm. Lớp dầu sẽ ngăn cản quá trình oxy hóa rỉ sét ty bơm và giữ ẩm cho bộ phớt không bị nứt nẻ, sẵn sàng cho công trình tiếp theo.

Để vệ sinh máy phun sơn, Quý khách hãy tham khảo bài viết hướng dẫn chi tiết cách vệ sinh máy phun sơn!

Nếu Quý khách còn bất kỳ thắc mắc, hãy xem thêm Cẩm nang hướng dẫn sử dụng. Hoặc nếu còn phân vân trong quá trình lựa chọn máy phun sơn chống cháy, hãy liên hệ ngay cho Tân Toàn Thắng, chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ Quý khách hàng!

HOTLINE: 0909.056.976

Liên hệ

CÔNG TY TNHH THIẾT BỊ VẬT TƯ CÔNG NGHIỆP TÂN TOÀN THẮNG – Nhà phân phối máy phun sơn uy tín tại Việt Nam.

Mã số thuế: 0313080733

Số điện thoại: 0909.056.976

Email: thietbitoanthang@gmail.com

Địa chỉ: 738 Quốc Lộ 13, Phường Hiệp Bình Phước, TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh.